Category Archives: Κόμικς από την Αργεντινή


In a previous note we summarize the contents and changes experienced by Skorpio magazine since its launch in 1974 until its demise in the mid 90s. This time we complete the picture reviewing other titles published by Record Editions.



    It was the second title that launched after Skorpio by Record Editions. The entire first issue (December 1974) and much of the second was dedicated to publishing  “The Ballad of the Salt Sea”,  the initial saga of the famous character of Hugo Pratt who gave name to the magazine. Among the most outstanding series of Corto Maltese counted “The Voortrekers” set in the time of the Boer War in South Africa, “The Cobra”, “Canada Joe”, “Lady Shadow” and “Press”, war stories told by a war correspondent, for the style of  “Ernie Pike”.


The novelty or difference regarding Skorpio and Corto Maltese was offered reprints of old works Oesterheld and Hugo Pratt as “Sergeant Kirk” (created in 1953), “Ticonderoga” and the aforementioned “Ernie Pike”.


In its first version Tit-Bits was a magazine that was published from 1909-1957 and whose material was approximately preferably dedicated to serials (folletines) and adventure stories, but also included cartoons. Record Editions took that title for a new magazine whose first issue appeared in1975 and in its initial stage included the series “The Vikings”, “Reno Reagan”, “Jet Power”, short stories by Carlos Roume (extraordinary cartoonist horses) plus the contribution of the Italian series “The Master” and “The Aristocratics”. To this material was added the reissue of the adaptations from literary works made by the great master José Luis Salinas (Cisco Kid) in the forties.



Among the series that were later published include “Man of Richmond”, “Nobody” drawn by Alberto Breccia, “Black Series” and “Timber Lee”, a western  written by Italian Mino Milani and drawings of Juan Arancio. Also reissued novels adaptations made by Bruno Premian-another pioneer of the comic in Argentina-released new versions of two popular comic “Bull Rochett” and the extraordinary “Watami”, originally written by Oesterheld and now scripted and drawn by Jorge Moliterni. Finally say that Tit- Bits was the only title (with Skorpio) Record Editions that lasted until the early nineties.


gre-pif1gre-pif2   Another prestigious title of Argentina comics that appeared in 1939 and allowed to meet in our great American comic series. Disappeared in the mid-50s, he dusted Record Editions to baptize another of his journals which began publication in December 1975. This new Pif-Paf also gave great importance to the reissue of «classics» like “Ann and Dan” (the first cartoon with his own script Hugo Pratt), “Wheelling” (also from Pratt) and two works by Oesterheld and Alberto Breccia: “Sherlock Time” and “Mort Cinder”. Among the new series may be mentioned the police “Chinatown”, “Blond and Hook» and “Macho”.


gre-gunga   It could be considered “Cinderella” Record Editions so little is promoting her remaining items in magazines. Besides there were published stories unit like “South of the Sun” by Jorge Moliterni and “Jingo” Italian material drawn by Ivo Pavone, an artist who came to Argentina along with Hugo Pratt and resided here for more than a decade. Gunga Din appeared in late 1980 and its slogan was “Adventures in Images”.


Title which began publishing in 1981 and whose material (printed full color) predominated unit and also included stories illustrated stories. Juan Zanotto, Arturo Del Castillo, Alberto and Enrique Breccia, Lucho Olivera and Carlos Roume  were among the artists who contributed their work to this journal.



Magazine appeared in 1988 which combined new material with reissues series already known in other Record Editions magazine as “Bandits”, “Gala”, “Comanchero”, “New York, year zero”, “Riff” and “Alvar Mayor”.



 Αποκλειστικά για το Comics Trades 2012 – 2013

      Carlos R. Martinez

 February 2013

Άδεια Creative Commons
Αυτή η εργασία χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.



In the mid-seventies comic production in Argentina was nearly monopolized by Editorial Columba, the only one who had not only been able to overcome the crisis that hit the media in the sixties but was able to consolidate its market position. Columba magazines (D’Artaganan, Fantasy, The Tony and Interval) were characterized by very conservative scenarios, as well as numerous texts that are often not allowed the artists to demonstrate their full capacity. However had going for it with the talent of writer Robin Wood (real name, not a pseudonym) and his great creations as «Dennis Martin», «Nippur of Lagash», «Jackaroe» and many others.


     It is in these circumstances that Publisher (Editions) Record launches your line of magazines (comic books) that started in 1974 with Corto Maltese and Skorpio and continue later with Tit-Bits, Pif-Paf, Gunga Din and beyond Skorpio Plus and Phoenix. Leading the Editions Record was Alfredo Scutti, cartoonist who had worked in the late fifties in Totem magazine, published in Argentine by the Italian artist and writer Alvaro Zerboni, who at that time also edited a magazine of photo-novels.

      In the early seventies and safely using their contacts with Zerboni (who had already returned to Italy) Scutti successfully publishes several magazines of Italian erotic photo-novelas (photo stories) including «Killing». Subsequently -we do not know if Zerboni society or as his representative in Argentina- Scutti start editing your comic books, which were noted for their scripts bolder about sex and violence and fundamentally better graphic quality, product pay a better price and to give more space to the artists to do their jobs. Add that the material produced for the magazines of Record Publisher has published after by Eura Editoriale in Skorpio and Lanciostory mags, although we can not say whether it was the result of an agreement between equals or Record was merely a subsidiary of Eura.

    Another aspect that should be mention in the Record Editorial work is the way that highlighted the work of writer and artists through special sections, dissemination of the history of Argentina and cartoon world through columns written by writers Carlos Trillo and Guillermo Saccommano and rescue by the work of Jose Luis Salinas. To all this must be added the issue of several books, including those collected papers of the same Salinas, «Watami» Jorge Moliterni and a cartoon history of Argentina.

      Done this brief review will begin with the details of individual journals Editorial Record, whose cycle closed in 1996 due mainly to the country’s economic problems and competition from imported comic books, due to the then prevailing exchange rate, a mirage according to which Argentina’s currency to the dollar equivalent, a fiction that erupted in 2001 with a formidable crisis. But now, let’s talk about comics …



    The first issue of the magazine Skorpio appeared in July 1974 and among its first series were counted «Corto Maltese» by Hugo Pratt, “The Cobra” by Ray Collins and Arturo del Castillo, “Black Soldier” a western drawn by Ernesto Garcia Seijas,» The sweet color of the stars” by Grassi and Lucho Olivera, «Precinct 56» a thriller of Collins and Angel Alberto Fernandez, «Henga» by Ray Collins and Juan Zanotto and «Killing», drawn by Garcia Seijas. “Killing”  take its name from one of the photo-story magazines published by Scutti, character soon change its name to … «Skorpio», initially on own scripts drawn by Oswal (Osvaldo Roberto Viola) and then for a long time by Ernesto Garcia Seijas. Always at the same initial period unit drawn cartoons were published among others by Leopoldo Durañona, Victor Hugo Arias, Solano López, Lucho Olivera and Jorge Moliterni. About «Henga» say that narrated the adventures of a Neolithic hunter was actually descended from an extraterrestrial civilization, adventures where there were always beautiful women drawn by Zanotto. Skorpio material was completed with the sections «These are the creators» with reviews of the various artists who collaborated in the magazine, «Mail cartoon world» with the concerns of readers and «The Comic Strip club» with news, biographies, comments and reviews by the writers Carlos Trillo and also Guillermo Saccomanno. Closing each issue covers reproduced an engraving of the artist Frederick Remington titled «Old West».


  In a second step adds to its ranks Skorpio screenwriter Hector G. Oesterheld, who creates «Loco Sexton» a journalist of the Far West that draws Arturo del Castillo, «Nekrodamus» a story set in Renaissance Europe about a demon who seeks redemption by Horacio Lalia, and in December 1976 the second part of «The Eternauta» whose original version had made ​​Oesterheld and Solano Lopez in 1957. Other developments were «Hor, Daredevil» or “Hor, son of Henga «,» The Desert Scorpions» by Hugo Pratt, “Odysea 2000″ by Victor Hugo Arias and “Detectives’ Studio» a parody with art by Perez D’Elia. While Julio Cesar Medrano make military unit stories, especially aviation.

 CT3-Skorpiocharacter CT4-skorpiochar2

CT5-Skorpio21 CT7-logo CT-Skorpio31 CT12-Skorpioextra CT-Skorpio37 CT10-Skorpio55

    Subsequent to May 1977 the name of the magazine becomes Skorpio Great Color, precisely because each issue includes three color cartoons. This can be considered the beginning of the most brilliant period of the magazine, which lasted until the early eighties and included the addition of new series such as «Alvar Mayor» (Carlos Trillo and Enrique Breccia) set in the fifteenth century during the conquest of America, «The Professionals» (the historical setting is the Mexican Revolution) and scripted by Jorge Moliterni drawings, great artist who died prematurely in 1979, «Ace of Spades» (Barreiro and Juan Gimenez) about the crew of a B-17 during World War II, «The condemned» (Saccomanno-Mandrafina) reminiscent in some respects to Papillon, «I Cyborg» and “Red Planet» both of Alfredo Grassi-Lucho Olivera,  “Lord Jim” by Carlos Albiac and Horacio Lalia (a disciple of Alberto Breccia specialist in horror and Victorian England), «The pilgrim of the Stars» (Trillo-Enrique Breccia), «Derek» (Saccomanno-Mandrafina), «Little king» by García Seijas and September 1978 in the No. 55 of Skorpio presentation of «Barbara», a dash of Ricardo Barreiro illustrated by Juan Zanotto. «Barbara» is possibly the most beautiful women of the comic Argentina and here had to fight an alien civilization that had enslaved humans. One attraction of the series (besides the protagonist) was that many of his adventures passed the ruins of a devastated city and practically covered with water that was none other than … Buenos Aires.


    For 1982/83 we see a decline in the quality of the magazine that loses color pages and is again Skorpio to dry. There is a predominance of the unit above the comic series, although in this case may be mentioned titles like «Mandy Riley», «Riff», «Gray Traveler» (by Alberto Breccia), «Gala», «New York Year Zero» and an unfortunate third version of «The Eternauta» written by Italian Alberto Ongaro and performed by a team of designers on some initial sketches by Solano Lopez. About the end of that decade Skorpio covers begin to imitate the aesthetics imposed by Fierro, comic book appeared in 1984, high impact among young audiences. Notwithstanding this decline continues, no characters emerge as relevant and by 1991 the highlights were the work of artist Enrique Alcatena, whose boundless imagination illustrated scripts of «Crossing the labyrinth» or «Mobile fortress».

CT16-Skorpio1990 CT17-Comicclub CT18-TRAVELGREY CT19-Alcatena CT20-redplanet CT21-REMINGTON CT22-Detective

      According to the website «Historieteca» Skorpio last number was 235 in January 1996. In September 1998 there was an attempted revival lasted only two numbers: 280 and 281. Novelty was published in the form of a color insert, chapters premiere of «Nippur de Lagash» classic series Editorial Columba, who by that time was also way to extinction. We close this summary of the nearly 25 years of Skorpio adding that the magazine had supplements under various titles, such as the Golden Book, Extra and Super Skorpio, which were published in some of the series already mentioned and others as «The Adventurers»,»Avrak»,»Across Oceania”, “Foreign Legion”, “Slot Barr” and “Cimarron”.

 Αποκλειστικά για το Comics Trades 2012 – 2013

                                                        Carlos R. Martinez

                                                           February 2013

Άδεια Creative Commons
Αυτή η εργασία χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.

Ο «Χαγιαβάθα» του Μικρού Σερίφη


Ακόμη ένας γρίφος φτάνει στην επίλυσή του. Ήταν ένα από τα εικονογραφημένα που ψάχναμε πολύ καιρό να αποκρυπτογραφήσουμε και να μάθουμε σχετικά με την προέλευσή τους. Πέρασε και αυτό από τις σελίδες των Ελληνικών κόμικς και περιοδικών. Να ξεκινήσουμε από εκεί. Από τις εμφανίσεις του στην Ελλάδα.


Ο Μικρός Σερίφης του κ. Στρατίκη, στο μικρό σχήμα έκδοσής του, είχε πρωτοτυπήσει σε πολλές περιπτώσεις, φέρνοντας εξαιρετικά γουέστερν εικονογραφημένα στην χώρα μας. Έχουμε μιλήσει πολλές φορές γι’ αυτά. Να σας θυμίσουμε απλά τα «Αδελφοί Λάσιτερ» (το περίφημο Hueso Lavada, προέλευσης από την Αργεντινή), «Σίσκο Κιντ» (είχε περάσει πρώτα και από το «Βέλος» του κ. Τερζόπουλου), τις πολύ όμορφες κωμικές δημιουργίες τού Luciano Bottaro και πολλά ακόμη. Όλα αυτά πέρασαν από τις τελευταίες του σελίδες σε συνέχειες, αλλά και τα οπισθόφυλλα. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον «Χαγιαβάθα», που εκτός του «Μικρού Σερίφη», εμφανίστηκε και σε ολοκληρωμένες μάλιστα ιστορίες, από το «Τσίκο» της δεύτερης περιόδου έκδοσής του, το 1980.


Ο μικρός Ινδιάνος, τις περιπέτειες του οποίου διαβάσαμε, ήταν μια δημιουργία των Γάλλων σκιτσογράφων Pierre Castex και Roger Lecureux. Στην Γαλλία κυκλοφόρησε σαν “Hayawatha le petit sachem” (ο μικρός αρχηγός, σε ελεύθερη μετάφραση). Τα σενάρια τώρα, έκανε ένας πολύ σπουδαίος Αργεντινός κομίστας, ο German Oesterheld (δημιουργός και του Eternauta!). Κάποια στιγμή, στο σκίτσο εναλλάχτηκε με τους προαναφερθέντες και ο συμπατριώτης του  Carlos Roume. Τα ίχνη του μας πάνε πίσω στα χρόνια της δεκαετίας του ’60, οπότε και κάνει την πρώτη του εμφάνιση στο Ιταλικό Corriere dei Piccoli (η εφημερίδα των μικρών). Αργότερα, ενσωματώθηκε και στην ύλη του Γαλλικού Joke Jones (αλλά και σε άλλα σχετικά με την Άγρια Δύση περιοδικά), όπως και του Skorpio, στην αυθεντική του εκδοχή, όπως κυκλοφορούσε στην Αργεντινή. Στην Ελλάδα ήρθε το 1972, αρχικά στον «Μικρό Σερίφη».


Ως χαρακτήρας, εκτός από πολύ καλά σχεδιασμένος, θυμίζει έντονα το ύφος τόσο του Little Beaver (από το Αμερικάνικο περιοδικό – θρύλος, Red Ryder), όσο και αυτόν του Oklahoma Kid, που διαβάσαμε και στο «Βέλος». Και οι τρεις σαν χαρακτήρες, έχουν εμπνεύσει την δημιουργία του Τσιπιρίπο, μέλους της θρυλικής δικής μας τετράδας.


Η σελίδα της Γαλλικής έκδοσης, είναι από τον παρακάτω σύνδεσμο, που μπορεί να σας προσφέρει ακόμη περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες. Όπως επίσης και την πλήρη παρουσία του χαρακτήρα, στα Γαλλικά κόμικς.

Τα άλμπουμ του περιοδικού Rin Tin Tin, που φιλοξένησαν ιστορίες του Χαγιαβάθα, βρίσκονται εδώ.

Πληροφορίες για τον Carlos Roume, σας περιμένουν σε αυτό το καταπληκτικό blog, που μας βοήθησε τα μέγιστα στην έρευνά μας και προσέφερε και μια βινιέτα, αυτήν του Χαγιαβάθα.

Αν είστε Γαλλομαθείς, στον παρακάτω σύνδεσμο θα βρείτε ένα πολύτιμο αρχείο PDF για δωρεάν λήψη, που θα σας λύσει πολλές, αν όχι όλες τις απορίες σας.

Πάμε και στα Αγγλικά τώρα. Πολύ κατατοπιστικά σχετικά με τους δημιουργούς του χαρακτήρα, είναι και αυτά εδώ. Το δεύτερο είναι το γνωστό σας πια site της Lambiek και μόνιμού μας συνεργάτη εδώ και 3 χρόνια.

Τέλος, πολύ όμορφα πράγματα θα μάθετε και στο Dan Dare, όλα για τον Oesterheld.

Οι εσωτερικές σελίδες της Ελληνικής έκδοσης είναι από το αρχείο του συντάκτη μας.

Όλο το παρόμοιο υλικό, που συγκεντρώνουμε, μπορείτε να το βρίσκετε εδώ.

Για το Comics Trades 2012–2013

Γιώργος Σ. Κοσκινάς

Άδεια Creative Commons
Αυτή η εργασία χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 3.0 Μη εισαγόμενο.


Μια τεράστια προσωπικότητα, σε μια πολύ μεγάλη επιτυχία παγκοσμίως, από αυτές που συγκαταλέγονται ανάμεσα στις κορυφαίες κόμικς – δημιουργίες όλων των εποχών! Συνεπώς, μόνον ρίσκο δεν εμπεριείχε σαν στοιχείο, η έκδοση του άλμπουμ για το οποίο θα μιλήσουμε σήμερα, από την εκδοτική Ars Longa το 1987. Ειδικά, από την στιγμή που ο ήρωας και η ιστορία, ήταν πολύ αγαπημένα ήδη στο Ελληνικό κοινό, από την πρώτη τους παρουσία στα εικονογραφημένα μας, στο περιοδικό «Σκαθάρι» της Μαμούθ Κόμικς, μόλις 2 χρόνια πριν.

Πρόκειται για την «Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας», του μεγάλου σχεδιαστή Hugo Pratt. Ίσως η πιο σημαντική του δημιουργία και σίγουρα αυτή που τον καθιέρωσε στο κόμικς κοινό. Νομίζω ότι ούτε ο Pratt, αλλά ούτε και ο Corto Maltese χρειάζονται περαιτέρω συστάσεις. Ο ναυτικός με το attitude που αποτελεί σημείο αναφοράς στα κόμικς του είδους, το εξωτικό στοιχείο και η δύναμη της εικόνας είναι αυτά που μαγνητίζουν τους αναγνώστες ακόμη και σήμερα, με την φρεσκάδα και την πλέον χαρακτηριστική γραμμή στο σκίτσο. Επιδραστικό όσο κανένα άλλο, το άλμπουμ αυτό ώθησε πολλούς νέους δημιουργούς σε μια προσπάθεια να μιμηθούν κατά κάποιον τρόπο, τον αξεπέραστο αυτό χαρακτήρα του Pratt. Προσωπικά, πιστεύω ότι με δουλειές σαν αυτήν, το κόμικς τεκμηριώνει με τον καλύτερο τρόπο, ότι αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των τεχνών και δικαιώνει όσους πίστεψαν σ` αυτό και του έδωσαν την ένατη θέση.

Δείτε τις αποσπασματικές εικόνες και αυτής της παρουσίασης, στην υπό – κατηγορία «ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ».



Μια καινούργια σειρά άρθρων, που προστίθεται στην θεματολογία μας, είναι αυτή με τίτλο «Αποσπάσματα», όπου η εικόνα είναι αυτή που θα έχει το πρώτο λόγο και θα σας δίνουμε την ευκαιρία να διαβάζετε χαρακτηριστικές σελίδες από άλμπουμ και τεύχη. Σκοπός μας είναι να σας θυμίσουμε και ενδεχομένως να γνωρίσουμε στους νεότερους, πολύ καλές δουλειές του παρελθόντος, από αξιόλογους δημιουργούς. Ξεκινάμε σήμερα λοιπόν, με κάτι που εκδοτικά μας έρχεται με την υπογραφή της εταιρείας Ars Longs, από το 1987. Είναι το άλμπουμ «Κινολογίες», του φοβερού και τρομερού Αργεντίνου σκιτσογράφου Joaquín Salvador Lavado, γνωστού σε όλους μας σαν Quino. Ο άκρως πολιτικοποιημένος και ευαισθητοποιημένος σε κοινωνικά θέματα δημιουργός, μας έδωσε καταπληκτικές στιγμές γνήσιου χιούμορ, εμπνευσμένου από την ζωή, με απλότητα και πολλά πίσω από κάθε καρέ, που ο καθένας μπορεί να ερμηνεύσει. Η πιο γνωστή του δημιουργία, είναι η Mafalda. Εμείς εδώ θα τον δούμε και θα τον διαβάσουμε, σε μια ανθολογία από δημιουργίες, που κατά καιρούς μπήκαν σε εφημερίδες και περιοδικά και φυσικά στη «Βαβέλ».

». Όλο το υλικό αυτών των αναρτήσεων, μπορείτε να το βρίσκετε συγκεντρωμένο στην νέα μας υπό – κατηγορία «ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ».


Αρέσει σε %d bloggers: